الشيخ عباس القمي

22

يازده رساله ( فارسى )

از ميان هشتاد و اندى اثر پرارزش آن مرحوم ، كتابهاى سفينه البحار ، منتهى الآمال ، نفس المهموم ، بيت الأحزان ، الكنى و الألقاب از اهمّيت ويژه و شهرت والايى برخوردار است . صيت مفاتيح الجنان او نيز آفاق جهان فرهنگى تشيّع را درنورديده ، و امروزه شايد هيچ خانوادهء شيعه‌اى نباشد كه اين كتاب را نديده ، و نه خانه‌اى كه اين كليد مينو را در بر نداشته . رسالهء حاضر هم ، از آثار - موجز امّا استوار - آن بزرگوار است كه به زبان فارسى ، بسان پيشگفتار و درآمدى بر كتاب ديگرش موسوم به مُنتخب المسائل نگاشته ، و اصلهاى پنجگانهء آيين شيعى را به‌طور روان بيان نموده است . علّامه آقا بزرگ تهرانى از اين رساله به عنوان سبيل الرّشاد فى عقائد المبدأ و المعاد ياد نموده « 1 » . ولى در پيشانى طبع حجرى آن كه در دارالخلافهء تهران به روزگار مؤلّف انجام يافته ، و اساس تصحيح ما نيز در اينجا بوده ، سبيل الرّشاد فى اصول الدين نام گرفته است « 2 » . عبداللَّه غفرانى كان اللَّه له شهريور ماه يكهزار و سيصد و هشتاد و سه

--> ( 1 ) الذريعه 12 / 138 ، ش 935 ( 2 ) . مطبوع در سال 1325 هجرى ، همراه با سه رسالهء فارسى ديگر ، نسخه‌اى از آن به‌شمارهء 56371 در مخزن كتابهاى چاپ سنگى كتابخانهء مركزى آستان قدس رضوى نگهدارى مىشود . رساله‌هاى اين مجموعه عبارتند از : الف : سبيل الرشاد [ رسالهء حاضر ] در صفحهء نخست ، درون ترنج آمده : « هذا كتاب سبيل الرشاد فى أصول الدين . در عهد دولت ابد مدّت ملك الملوك و سلطان السلاطين ، شاهنشاه ، السلطان ابن السلطان ابن السلطان ، الخاقان ابن الخاقان ابن الخاقان ، ظلّ الله فى الأرض ، مظفّرالدين شاه قاجار ، أيّد الله ملكه و سلطانه ، حسب الأمر جناب مستطاب ، سلاله السادات العظام ، آقا سيّد على اكبر ، ولد مرحوم مغفور طاب ثَراه » . ب : [ بندى در ] شكّيات نماز . ج ، د : دو رسالهء شريفهء ربائيه و رضاعيّه ، اثر حاج ملّا محمّد هاشم كه به‌نظر انور آيت اللَّه صدر و آخوند ملّا محمّد كاظم خراسانى رسانيده ، و با فتواى آن دو بزرگوار مطابقت داده و با كمال دقّت مقابله نموده است . صورت دستخطّ هر دو دانشمند در آغاز رساله آمده است . تاريخ كتابت : 1322 هجرى در دارالخلافة الباهرة ، طهران .